آپنه خواب چیست؟ انواع، علائم، تشخیص و درمان آپنه خواب

آپنه خواب یکی از شایع‌ترین اختلالات خواب است که باعث توقف یا کاهش مکرر تنفس در هنگام خواب می‌شود. این اختلال می‌تواند کیفیت خواب را کاهش داده و با علائمی مانند خروپف، بیدار شدن‌های مکرر، خواب‌آلودگی روزانه و کاهش تمرکز همراه باشد. آپنه خواب انواع مختلفی دارد که مهم‌ترین آن‌ها شامل آپنه انسدادی، آپنه مرکزی و آپنه مختلط است.

آپنه خواب انواع مختلفی دارد که مهم‌ترین آن‌ها آپنه انسدادی خواب (OSA) و آپنه مرکزی خواب (CSA) هستند. تشخیص نوع و شدت آن با توجه به علائم، سابقه پزشکی و در بسیاری از موارد با انجام تست خواب انجام می‌شود. در ادامه با انواع آپنه تنفسی خواب، علائم، عوامل خطر، روش‌های تشخیص و درمان آن آشنا می‌شوید.

 آپنه انسدادی خواب (OSA)

آپنه انسدادی خواب شایع‌ترین نوع آپنه است که در آن، عضلات گلو در حین خواب شل می‌شوند و باعث انسداد مسیر هوایی می‌گردند. این انسداد منجر به کاهش یا توقف جریان هوا و در نتیجه کاهش سطح اکسیژن خون می‌شود. علائم شایع OSA شامل خروپف بلند، بیدار شدن مکرر در طول شب و خواب‌آلودگی روزانه است. عوامل خطر شامل چاقی، سن بالا، مصرف الکل و سیگار می‌باشند. درمان‌های رایج شامل استفاده از دستگاه‌های کمک‌تنفسی مانند CPAP و BiPAP است.

 آپنه مرکزی خواب (CSA)

در آپنه مرکزی خواب، مغز به طور موقت از ارسال سیگنال‌های لازم برای تنفس به عضلات مسئول تنفس بازمی‌ماند. این نوع آپنه کمتر شایع است و معمولاً با شرایط پزشکی مانند نارسایی قلبی یا سکته مغزی مرتبط است. علائم آن شامل بیدار شدن مکرر در شب، تنگی نفس و خواب ناآرام است. درمان‌های پیشنهادی شامل استفاده از دستگاه‌های تهویه مکانیکی مانند BiPAP و Adaptive Servo-Ventilation (ASV) می‌باشد.

 آپنه مختلط یا پیچیده

این نوع آپنه ترکیبی از ویژگی‌های OSA و CSA است. در برخی بیماران مبتلا به OSA، هنگام شروع درمان با CPAP ممکن است وقایع مرکزی تنفسی ایجاد یا برجسته شوند. این وضعیت با عنوان Treatment-Emergent Central Sleep Apnea (TECSA) شناخته می‌شود و نیازمند ارزیابی و پیگیری تخصصی است.

این وضعیت به عنوان آپنه تنفسی پیچیده شناخته می‌شود. تشخیص و درمان این نوع اختلال نیاز به ارزیابی دقیق توسط متخصص خواب دارد و ممکن است نیاز به تنظیمات خاص در دستگاه‌های کمک‌تنفسی داشته باشد.

علائم شایع:

• خروپف بلند و مداوم

• مشاهده قطع تنفس هنگام خواب

• بیدار شدن با احساس خفگی یا نفس‌نفس زدن

• خشکی دهان صبحگاهی

• سردرد صبحگاهی

• خواب‌آلودگی روزانه

• کاهش تمرکز

• اختلال حافظه

• تحریک‌پذیری و تغییرات خلقی

• بیدار شدن‌های مکرر در طول شب

• تکرر ادرار شبانه در برخی افراد

درمان‌های رایج آپنه خواب

درمان وقفه های تنفسی حین خواب بسته به نوع و شدت آن متفاوت است. برای OSA، استفاده از دستگاه CPAP که فشار هوای مداوم را فراهم می‌کند، بسیار مؤثر است. در برخی بیماران که به فشارهای بالاتر نیاز دارند، CPAP را به‌خوبی تحمل نمی‌کنند یا شرایط تنفسی خاصی دارند، ممکن است استفاده از درمان دو سطحی مانند BiPAP بر اساس ارزیابی پزشک مناسب باشد. در Central Sleep Apnea نوع درمان کاملاً به علت و نوع CSA بستگی دارد.
درمان آپنه مرکزی خواب به علت زمینه‌ای و نوع CSA بستگی دارد و ممکن است شامل درمان بیماری زمینه‌ای، اکسیژن، CPAP یا برخی روش‌های پیشرفته PAP مانند ASV در بیماران منتخب باشد. انتخاب روش درمان باید توسط پزشک متخصص و بر اساس شرایط بیمار انجام شود.

تغییرات سبک زندگی نیز می‌تواند مفید باشد.

 اهمیت تشخیص و درمان به‌موقع

تشخیص به‌موقع اختلال تنفسی حین خواب  از اهمیت بالایی برخوردار است، زیرا این اختلال می‌تواند منجر به بیماری‌های قلبی، فشار خون بالا و دیابت شود. انجام تست خواب در مراکز تحت نظر متخصص خواب می  تواند تشخیص اولیه در زمان مناسب برای درمان اختلالات تنفسی حین خواب یا اختلالات خوابرا در مراحل اولیه بیماری تشخیص دهد . 
استفاده از دستگاه‌های کمک‌تنفسی مناسب و پیروی از توصیه‌های پزشکی برای درمان اختلالات تنفسی حین خواب  می‌تواند کیفیت خواب و زندگی بیماران را بهبود بخشد.

شرکت پاسارگاد طب ایرسا به عنوان نماینده رسمی برند HEYER آلمان، انواع دستگاه‌های CPAP و BiPAP را با کیفیت بالا ارائه می‌دهد.

نتیجه‌گیری

آپنه خواب یک اختلال جدی و شایع است که در صورت تشخیص و درمان به‌موقع می‌تواند به طور مؤثری مدیریت شود. استفاده از تجهیزات کمک‌تنفسی مانند CPAP و BiPAP از برند HEYER که توسط شرکت پاسارگاد طب ایرسا در ایران نمایندگی می‌شود، نقش مهمی در بهبود کیفیت زندگی بیماران دارد.