دستگاه فشار خون بدون کاف در کودکان و نوجوانان؛ بررسی دقت و کاربرد بالینی

دستگاه فشار خون بدون کاف یکی از فناوری‌های جدید در حوزه پایش مداوم فشار خون است که می‌تواند محدودیت‌های اندازه‌گیری‌های مکرر با کاف را کاهش دهد. اندازه‌گیری دقیق فشار خون در کودکان و نوجوانان اهمیت زیادی دارد، زیرا فشار خون بالا در سنین پایین می‌تواند با افزایش خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی در سال‌های بعد زندگی همراه باشد.

در این مقاله، نتایج یک مطالعه درباره دستگاه فشار خون بدون کاف SOMNOtouch™ NIBP در کودکان و نوجوانان را بررسی می‌کنیم. در این پژوهش، عملکرد این دستگاه با دستگاه استاندارد دارای کاف Mobil-O-Graph در پایش ۲۴ ساعته فشار خون مقایسه شده است.

چرا اندازه‌گیری فشار خون در کودکان اهمیت دارد؟

فشار خون بالا تنها یک مشکل مربوط به بزرگسالان نیست و می‌تواند در کودکان و نوجوانان نیز مشاهده شود. تشخیص زودهنگام فشار خون بالا اهمیت زیادی دارد، زیرا افزایش فشار خون در دوران کودکی می‌تواند با تداوم فشار خون بالا در بزرگسالی و افزایش خطر عوارض قلبی‌عروقی همراه باشد.

با این حال، اندازه‌گیری فشار خون در کودکان همیشه ساده نیست. اضطراب، حرکت کودک، اندازه نامناسب کاف و همکاری ناکافی بیمار می‌توانند بر نتیجه اندازه‌گیری تأثیر بگذارند.

در پایش ۲۴ ساعته فشار خون (ABPM) نیز دستگاه در فواصل مشخص، کاف را باد می‌کند و فشار خون را اندازه‌گیری می‌کند. تکرار این فرآیند، به‌ویژه هنگام خواب، ممکن است باعث ناراحتی، اختلال خواب یا حتی قطع ادامه پایش شود.

به همین دلیل، توسعه فناوری‌های جدید مانند دستگاه فشار خون بدون کاف مورد توجه پژوهشگران قرار گرفته است.

دستگاه فشار خون بدون کاف چیست؟

دستگاه فشار خون بدون کاف، برخلاف روش‌های متداول، برای اندازه‌گیری یا تخمین فشار خون به باد شدن مکرر کاف دور بازو وابسته نیست.

این دستگاه‌ها معمولاً از سیگنال‌های فیزیولوژیک مانند موج نبض، زمان رسیدن نبض (Pulse Transit Time یا PTT) و سایر شاخص‌های قلبی‌عروقی برای تخمین فشار خون استفاده می‌کنند.

یکی از مزیت‌های بالقوه این فناوری، امکان پایش طولانی‌مدت و کاهش مزاحمت برای بیمار است. این موضوع در کودکان و نوجوانان اهمیت بیشتری دارد، زیرا تحمل کاف و باد شدن مکرر آن ممکن است دشوار باشد.

البته باید توجه داشت که دستگاه‌های بدون کاف از نظر فناوری و روش اعتبارسنجی با دستگاه‌های استاندارد کاف‌دار متفاوت هستند و نباید صرفاً بر اساس راحتی استفاده، جایگزین روش استاندارد در نظر گرفته شوند.

بررسی SOMNOtouch™ NIBP در کودکان و نوجوانان

در مطالعه مورد بررسی، عملکرد SOMNOtouch™ NIBP به‌عنوان یک سیستم بدون کاف با دستگاه Mobil-O-Graph به‌عنوان سیستم استاندارد دارای کاف مقایسه شد.

هدف پژوهش این بود که مشخص شود آیا دستگاه بدون کاف می‌تواند فشار خون را در طول یک دوره ۲۴ ساعته با دقت قابل قبول تخمین بزند و آیا امکان استفاده از آن برای پایش فشار خون، به‌خصوص در طول خواب، وجود دارد یا خیر.

روش انجام مطالعه

در این پژوهش، دستگاه‌های مورد بررسی به‌صورت هم‌زمان روی بازوهای راست و چپ شرکت‌کنندگان قرار گرفتند و فشار خون طی یک دوره ۲۴ ساعته پایش شد.

دستگاه Mobil-O-Graph به‌صورت دوره‌ای فشار خون را با استفاده از کاف اندازه‌گیری می‌کرد. در مقابل، SOMNOtouch™ NIBP با استفاده از سیگنال‌های فیزیولوژیک و تحلیل ویژگی‌های موج نبض، فشار خون را بدون استفاده از کاف تخمین می‌زد.

این روش امکان مقایسه مستقیم داده‌های حاصل از دستگاه بدون کاف با اندازه‌گیری‌های دستگاه استاندارد را فراهم کرد.

جمعیت مورد بررسی

در مجموع ۱۰۰ کودک و نوجوان وارد مطالعه شدند و اطلاعات ۹۰ نفر برای تحلیل نهایی مورد استفاده قرار گرفت.

شرکت‌کنندگان در محدوده سنی کودکان و نوجوانان قرار داشتند و بخش قابل توجهی از آن‌ها تحت درمان دارویی برای فشار خون بالا بودند.

این موضوع اهمیت مطالعه را افزایش می‌دهد، زیرا بررسی عملکرد دستگاه فشار خون بدون کاف در گروهی با فشار خون بالا می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره کاربرد این فناوری در شرایط بالینی واقعی ارائه کند.

دقت دستگاه فشار خون بدون کاف

یکی از مهم‌ترین بخش‌های این مطالعه، بررسی اختلاف فشار خون ثبت‌شده توسط SOMNOtouch™ NIBP و دستگاه مرجع دارای کاف بود.

میانگین اختلاف اندازه‌گیری فشار سیستولیک حدود ۰٫۹۹ میلی‌متر جیوه و میانگین اختلاف فشار دیاستولیک حدود ۳٫۰۳ میلی‌متر جیوه گزارش شد.

این نتایج نشان می‌دهد که اختلاف میانگین اندازه‌گیری فشار سیستولیک دستگاه بدون کاف و دستگاه مرجع نسبتاً محدود بوده است.

با این حال، ارزیابی دقت یک دستگاه فشار خون تنها با بررسی میانگین اختلاف کافی نیست و باید معیارهای آماری و بالینی مختلف، از جمله میزان توافق و پراکندگی اختلاف‌ها نیز مورد توجه قرار گیرد.

عملکرد دستگاه در فشار خون سیستولیک

بر اساس نتایج مطالعه، عملکرد دستگاه در تخمین فشار خون سیستولیک قابل قبول گزارش شد.

امتیاز B-Score برای فشار سیستولیک ۰٫۰۸۴ گزارش شده بود. این یافته از قابلیت قابل قبول دستگاه برای تخمین فشار سیستولیک در جمعیت مورد مطالعه حمایت می‌کند.

در مقابل، عملکرد مربوط به فشار دیاستولیک ضعیف‌تر بود و نشان داد که برای استفاده گسترده از فناوری بدون کاف، همچنان به بهبود دقت به‌خصوص در برخی شرایط نیاز است.

آیا دستگاه بدون کاف می‌تواند فشار خون شبانه را اندازه‌گیری کند؟

یکی از جذاب‌ترین کاربردهای بالقوه دستگاه فشار خون بدون کاف، پایش فشار خون در هنگام خواب است.

در روش سنتی ABPM، باد شدن کاف می‌تواند باعث ناراحتی بیمار و اختلال در خواب شود. در کودکان نیز این مشکل ممکن است بیشتر باشد.

فناوری بدون کاف می‌تواند با کاهش این مزاحمت، امکان جمع‌آوری اطلاعات بیشتری از وضعیت فشار خون بیمار در طول خواب را فراهم کند.

در مطالعه مورد بررسی، عملکرد دستگاه در شناسایی الگوی کاهش نیافتن فشار خون شبانه نیز ارزیابی شد.

بررسی الگوی Non-Dipper

به‌طور طبیعی، فشار خون بسیاری از افراد در هنگام خواب نسبت به روز کاهش پیدا می‌کند. اگر این کاهش شبانه کمتر از حد انتظار باشد، ممکن است الگوی Non-Dipper مطرح شود.

در این مطالعه، از میان ۳۲ بیماری که دستگاه مرجع آن‌ها را به‌عنوان Non-Dipper شناسایی کرده بود، دستگاه بدون کاف توانست حدود ۸۱ درصد از آن‌ها را به‌درستی شناسایی کند.

این نتیجه نشان می‌دهد که فناوری بدون کاف می‌تواند در بررسی الگوهای فشار خون شبانه پتانسیل داشته باشد، هرچند برای تصمیم‌گیری بالینی باید نتایج آن در مطالعات بیشتر و جمعیت‌های بزرگ‌تر تأیید شود.

مزایای بالقوه دستگاه فشار خون بدون کاف در کودکان

استفاده از فناوری بدون کاف می‌تواند مزایای بالقوه‌ای داشته باشد:

• کاهش ناراحتی ناشی از باد شدن مکرر کاف

• کاهش اختلال خواب هنگام پایش شبانه

• افزایش پذیرش پایش طولانی‌مدت

• امکان ثبت اطلاعات فیزیولوژیک در طول خواب

• کاهش وابستگی به اندازه‌گیری‌های مکرر با کاف

• فراهم کردن اطلاعات بیشتر درباره تغییرات فشار خون در طول شب

با وجود این مزایا، دقت اندازه‌گیری همچنان مهم‌ترین معیار برای استفاده بالینی از هر دستگاه فشار خون است.

محدودیت‌های فناوری فشار خون بدون کاف

فناوری دستگاه فشار خون بدون کاف هنوز با چالش‌هایی روبه‌رو است.

برخی دستگاه‌های بدون کاف فشار خون را مستقیماً اندازه‌گیری نمی‌کنند، بلکه آن را بر اساس رابطه میان سیگنال‌های فیزیولوژیک و فشار خون تخمین می‌زنند. بنابراین دقت آن‌ها می‌تواند تحت تأثیر عوامل مختلف قرار گیرد.

از جمله عوامل مهم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تغییرات ضربان قلب

• وضعیت بدن

• حرکت بیمار

• ویژگی‌های عروقی فرد

• سن و رشد کودک

• وضعیت همودینامیک

• کیفیت سیگنال‌های فیزیولوژیک

• روش و کیفیت کالیبراسیون دستگاه

به همین دلیل، اعتبارسنجی علمی و بالینی هر مدل دستگاه اهمیت بسیار زیادی دارد.

آیا دستگاه بدون کاف جایگزین دستگاه فشار خون استاندارد است؟

پاسخ این سؤال به مدل دستگاه، نوع فناوری، نتایج اعتبارسنجی و شرایط بالینی بیمار بستگی دارد.

دستگاه فشار خون بدون کاف نباید صرفاً به دلیل راحتی استفاده، جایگزین اندازه‌گیری استاندارد فشار خون با کاف در نظر گرفته شود.

در کودکان و نوجوانان، تشخیص فشار خون بالا باید بر اساس روش‌های معتبر و با توجه به سن، جنس، قد و معیارهای اختصاصی این گروه سنی انجام شود.

فناوری بدون کاف می‌تواند به‌عنوان یک ابزار مکمل برای پایش طولانی‌مدت و بررسی الگوهای فشار خون مورد توجه قرار گیرد، اما استفاده بالینی از آن باید مطابق اعتبارسنجی همان دستگاه و توصیه‌های پزشکی باشد.

اهمیت پایش ۲۴ ساعته فشار خون در کودکان

پایش ۲۴ ساعته فشار خون می‌تواند اطلاعاتی را در اختیار پزشک قرار دهد که با یک اندازه‌گیری مطب قابل دستیابی نیست.

این روش امکان بررسی مواردی مانند:

• فشار خون در طول روز

• فشار خون هنگام خواب

• تغییرات فشار خون شبانه

• الگوی Dipper و Non-Dipper

• پاسخ فشار خون به درمان

را فراهم می‌کند.

در نتیجه، فناوری‌هایی که بتوانند مزاحمت پایش ۲۴ ساعته را کاهش دهند، می‌توانند در آینده نقش مهمی در مدیریت بیماران داشته باشند.

نتیجه‌گیری

مطالعه انجام‌شده روی SOMNOtouch™ NIBP نشان می‌دهد که فناوری دستگاه فشار خون بدون کاف می‌تواند در تخمین فشار خون سیستولیک کودکان و نوجوانان عملکرد قابل قبولی داشته باشد.

در این مطالعه، میانگین اختلاف فشار سیستولیک حدود ۰٫۹۹ میلی‌متر جیوه و فشار دیاستولیک حدود ۳٫۰۳ میلی‌متر جیوه بود. همچنین دستگاه توانست بخش قابل توجهی از کودکان دارای الگوی Non-Dipper را شناسایی کند.

با این حال، عملکرد فشار دیاستولیک، به‌خصوص در اندازه‌گیری‌های شبانه، همچنان نیازمند بررسی و بهبود بیشتر است.

بنابراین، دستگاه فشار خون بدون کاف را می‌توان یک فناوری امیدوارکننده برای پایش طولانی‌مدت فشار خون در کودکان و نوجوانان دانست؛ اما استفاده از آن به‌عنوان جایگزین کامل روش‌های استاندارد کاف‌دار، باید بر اساس شواهد علمی، اعتبارسنجی دستگاه و شرایط بالینی بیمار انجام شود.

منبع مقاله

این مقاله بر اساس مطالعه منتشرشده در مجله Blood Pressure تهیه شده است:

Accuracy and clinical usability of a cuffless blood pressure device in children and adolescents

منبع اصلی مطالعه:
مشاهده مقاله در Taylor & Francis

کلیه حقوق این مقاله متعلق به شرکت پاسارگاد طب ایرسا است. هرگونه استفاده، بازنشر یا کپی‌برداری از محتوای این مقاله بدون کسب اجازه کتبی، مجاز نیست.